sổ tay thường dân

Tưởng Năng Tiến

Bữa Cơm Chiều 29

Dường như tôi không hợp lắm với không khí gia đình, nhất là cảnh gia đình xum họp hay đầm ấm. Ngay lúc thiếu thời, vào những chiều giáp Tết, thay vì quanh quẩn ở nhà – phụ cha lau chùi lư hương; giúp mẹ bầy biện mâm cơm cúng cuối năm – tôi hay lặng lẽ tìm lên một ngọn đồi cao nào đó (lặng nhìn thiên hạ đón xuân sang) với tâm cảm của một … kẻ giang hồ, đang trên bước đường phiêu bạt.

Ôi! Tưởng gì chứ chuyện “phiêu bạt” thì nào có khó chi, khi sinh trưởng trong một đất nước chiến tranh và ly loạn. Muốn là được liền thôi. Trời – đôi khi – cũng chiều lòng người, và chiều tới nơi tới chốn!

Tiếp tục đọc

07/02/2021 Posted by | Tùy bút | 1 bình luận

Mùa Xuân Xứ Người

Tuyết bắt đầu rơi nhiều vào những ngày cuối năm, sáng mùng một Tết, nhìn qua cửa sổ, cánh đồng sau nhà trông như một tấm thảm tuyết trắng mênh mông. Thằng bạn chung phòng đi làm từ lúc trời còn tờ mờ tối, với lời phân trần tội nghiệp, nói đi nói lại từ nhiều ngày trước: “Thằng ‘boss’ tôi nó biết ngày ‘Chinese New Year Day’ tên Á Đông nào trong sở mà kiếm cớ nghỉ bữa đó là nó ‘fire’ liền !”

Tôi thức dậy giữa một căn phòng lạ, một thành phố lạ, một xứ sở lạ. Trong cái cảm giác lơ mơ đầu ngày, tôi đã bắt gặp mình loay hoay với thời gian. Tôi thực không thích “work” vào ngày mùng một Tết; nhưng nghỉ làm rồi cũng chả biết để làm gì.

Sáng nay không phải là buổi sáng cuối tuần để ngủ vùi; không phài là ngay lễ Giáng Sinh; cũng không phải là ngay lễ Tạ Ơn. Sáng nay mùng một Tết. Tết của dân tộc tôi hoàn toàn không có ý nghĩa và liên quan gì với đời sống của người bản xứ. Nó không được “set” như là một ngày nghỉ. Vậy mà tự nhiên tôi bỏ việc. Tôi ngang nhiên, hùng dũng bước ra khỏi quĩ đạo Hoa Kỳ để rồi – bây giờ – tôi nằm đây, hụt hẫng, cô đơn thắm thiết !

Tiếp tục đọc

19/02/2015 Posted by | Tùy bút | Bình luận về bài viết này

Giữa Núi và Sông


Lâu lắm tôi chưa có dịp ăn lại một cái bánh tiêu. Sống nơi xứ lạ, nhiều sáng mãi đến khi mở mắt mới biết trời đang mưa. Một ngày mưa không bận việc phải ra khỏi nhà, cuộn người trong chăn ấm là thể nào tôi cũng thấy nhớ và thèm ăn bánh tiêu chấm với cà phê pha vợt. Đây không phải là một món điểm tâm hấp dẫn gì cho lắm. Tuy thế, giữa tôi và cái bánh tiêu có những kỷ niệm thân thiết và xót xa đến độ muốn quên (e) cũng khó !

Có mùa mưa tôi đi bán hàng rong. Cũng như ở rất nhiều thành phố khác ở Việt Nam, vào mùa này Rạch Giá hay bị ảnh hưởng của những cơn bão rớt. Trong những ngày tháng ảm đạm buồn bã đó, biển động mạnh, mưa nhỏ nhưng kéo dài lê thê suốt ngày. Mây xám màu chì, nặng nề kéo ngang qua bầu trời thấp xám, âm u của thị xã. Sáng nào tôi cũng dậy thật sớm, tay cầm mẹt (người dân địa phương gọi là cái xề) vội vã đi đến nơi người ta chiên bánh. Tôi bước đi lầm lũi, co ro, tất tả, lòng buồn, bụng đói, dạ hoang mang. Tôi đi không thấy nhà, không thấy phố, chỉ thấy mưa sa trên màu cờ đỏ.

Tiếp tục đọc

28/09/2014 Posted by | Tùy bút | Bình luận về bài viết này

Giữa Dế và Người


Nhiệt độ thời tiết thay đổi đột ngột như thân nhiệt của một người mang bệnh sốt rét. Mới sáng bữa trước trời còn lành lạnh và nhạt nắng; qua sớm bữa sau nắng đã chuyển màu vàng sậm và trời thì hâm hấp nóng. Tới trưa thì nóng như hun. Tôi mở cửa bước vào xe mà tưởng như mình bước chân vô cái lò bánh mì.

Người dân bản xứ bỏ giầy, bỏ vớ, bỏ luôn quần trong, áo ngoài; họ chỉ còn đeo lại vài mảnh vải nhỏ xíu trên người, đi lơn tơn ở ngoài phố, gặp nhau họ chào hỏi hớn hở và gật gù nhận xét thú vị “’The summer’s coming !” Mùa hè thiệt sao ? Hè ở đâu mà tới một cái rào vậy kìa ? Có cái gì đột ngột, mới mẻ quá khiến cho một thằng dân ti nạn khó tránh được cái cảm gia’c ngỡ ngàng, xao động.

Tiếp tục đọc

18/09/2014 Posted by | Tùy bút | Bình luận về bài viết này

Những Cái Lon Guigoz



Tôi vốn dốt và rất dốt về chính trị, đến độ tôi không biết gì về thể chế chính trị hiện hành ở Hòa Lan. Tôi cũng không hiểu rằng chủ nghĩa cộng sản có mặt ở Hòa Lan hay không và nếu có chả hiểu nó có gây được tí ảnh hưởng gì nơi phần đất hiền hòa và nhỏ bé này không?

Tôi chỉ biết rằng cái lon sữa bột Guigoz làm ở Hòa Lan (made in Holland) đã và đang gây ra nhiều phiền phức trở thành bế tắc cho chủ nghĩa cộng sản ở xứ tôi – nơi có tên gọi dài dòng là Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Điều tôi vừa viết có vẻ ly kỳ, hơi giễu cợt và không chừng, giễu dở nữa là khác. Tôi cũng biết vậy mà không thể làm khác được vì sự thực quả là có vậy.

Tôi đã sống một phần đời của mình với người cộng sản . Thời gian đử để tôi được nghe và phải thuộc nằm lòng rằng: chủ nghĩa Marxism-Leninsm bách chiến bách thắng vô địch muôn năm ! Và cũng như bao nhiêu người dân khác sống dưới chế độ cộng sản, tôi cũng được dạy dỗ một cách rất cẩn thận rằng: Theo duy vật sử quan thì tiến trình của bánh xe lịch sử tất yếu sẽ đưa nhân loại đến chủ nghĩa xã hội rồi chủ nghĩa cộng sản, tức là thiên đường.

Nói có bác và đảng làm chứng, đã có lúc tôi thực tình tin như vậy, hoặc muốn tin như vậy lắm. Vì tôi không tin cũng không xong. Tôi tuyệt đối không thích những chuyện phiền phức lôi thôi. mà có chuyện lôi thôi với nhà nước cộng sản thì máu đổ thịt rơi là cầm chắc ! Ai mà không sợ? Thôi tốt hơn là uốn mình lăn theo cái bánh xe lịch sử cộng sản với hy vọng mong manh là nó sẽ …. chạy đến thiên đường !

Tiếp tục đọc

17/01/2012 Posted by | Tùy bút | Bình luận về bài viết này

Câu Chuyện Đổi Tiền



Lạ gì một thói sai nha
Làm cho khốc hại chẳng qua vì tiền

Trước hết tôi xin minh định là tôi sẽ không nói đến tiền với cái ngôn ngũ của một nhà tài chánh. Điều này quá khả năng. Tôi cũng sẽ không luận về chuyện tiền bạc dưới nhãn quan của một luân lý gia. Chuyện gì “sérieux” là tôi meng có thích. Hơn nữa, tự bản tính tôi quả là có hơi lem nhem về tiền bạc.

Tôi chỉ bàn về vấn đề tiền với tư cách của một thường dân. Một công dân của một cái xứ có tên là Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Nghe tôi nói đến đây xin đừng ai vội ngáp, vội càu nhàu: chuyện cộng sản thì cả thế giới này ai cũng biết rồi, cũng phiền rồi, khổ lắm cứ nói đi nói lại mãi chán quá.

Tôi bảo đảm là không chán. Trái lại vui nhiều lắm ! Nghe tôi kể chuyện tiền bạc của nhà nước cộng sản mà thằng nào chán kể như thằng đó chán đời.

Tiếp tục đọc

17/01/2012 Posted by | Tùy bút | Bình luận về bài viết này

Cánh thiệp cuối năm



Khi bạn đứng tần ngần trước một quầy hàng bầy thiệp giáng sinh, và tất cả đều đã “off” từ bốn đến sáu chục phần trăm thì mọi chuyện (kể như) đã lỡ. Chúng ta lại chậm trễ mất rồi.

Năm ngoái, cũng vào khoảng thời gian này đây. Nghĩa là cái lúc mà Noel đã đến sát tận lưng, và tết Dương Lịch đang lù lù trước mặt thì (không dưng) bạn nhận được dăm ba cánh thiệp muộn màng.

Tiếp tục đọc

19/12/2010 Posted by | Tùy bút | 9 bình luận

Đêm Trăng

Một đêm sáng trăng. Một đêm trăng sáng. Bao nhiêu là đêm trăng sáng đã qua mà chúng ta không hề biết. Sống ở một nơi máy bay nhiều hơn chim, cộ đèn nhiều hơn cây, đèn sáng hơn trăng nên trăng dù có cũng như không ! Nơi đây không ai đói ăn thiếu mặc. Nơi đây không ai “ngày đổ mồ hôi, đêm chùi lệ ướt” và cũng nơi đây – chả hiểu tại sao – rồi cũng chả ai có một ngày một giờ một phút thảnh thơi ngẩng mặt nhìn trời !

Có đêm trăng chúng ta kẹt trong một rạp xi-nê ba phim chiếu trong một xuất; kéo dài năm tiếng đồng hồ. Chúng ta không giữ được mình ở trong phòng nên phải tự giam vào một rạp chiếu bóng. Có phải ở đây rồi ai cũng buồn và quá cô đơn để chả còn ai dám sống một mình. Có phải ở đây chúng ta bị cô lập về văn hóa khít khao đến độ phải tìm những hình ảnh quen thuộc với văn hóa của mình qua những phim “tình cảm tâm lý xã hội”…. ! Một thứ xã hội giả trá, nhầy nhụa, bẩn thỉu mà chúng ta – phần lớn – cũng đã biết rồi.

Tiếp tục đọc

22/03/2010 Posted by | Tùy bút | Bình luận về bài viết này

Tháng Tư



Bây giờ là cuối tháng Tư. Có những ngày tháng, thời gian chuẩn điểm gây ám ảnh, ray rứt thù hận suốt một kiếp người. Một tháng tư ở Việt Nam – thường – là một ngày mưa. Một buổi chiều mưa. Mưa đầu mùa. Một buổi chiều mưa đầu mùa, trời chuyển âm u thấp xám. Thời gian và không gian như ngưng đọng lại trong giây phút chuyển mùa. Rồi sấm chớp và kế tiếp là những giọt mưa nặng hạt, ào ạt, xối xả, phủ kín vạn vật.

Mưa gội sạch cây lá, tưới mát những bãi cỏ úa vàng, thấm ướt đất khô cằn cỗi. Nước mưa, nguồn sinh lực kỳ diệu đã làm vạn vật hồi sinh sau những ngày nắng cháy .

Tiếp tục đọc

15/03/2010 Posted by | Tùy bút | Bình luận về bài viết này

Vĩnh Biệt Sơn Nam

 

Tưởng giếng sâu tui nối sợi dây dài.
Ai ngờ giếng cạn, tui tiếc hoài sợi dây.

(Câu hò miền Nam, VN)

Trong cuốn Một Mảnh Tình Riêng, do nhà Văn Nghệ (VN) xuất bản năm 2000, Sơn Nam tâm sự : “Mẹ tôi đi làm dâu nơi xa nhà hàng năm mươi cây số đường giao thông hồi đầu thế kỷ khó khăn, vượt rừng qua hai con sông đầy sóng gió… Lâu năm lắm mẹ tôi với về quê thăm xứ một lần, tình trạng này tôi thử hư cấu, qua truyện ngắn ‘Gả Thiếp Về Rừng’… Qua sông Cái Bé thì dễ, nhưng gian nan nhất là qua sông Cái Lớn.”

Tiếp tục đọc

01/02/2010 Posted by | Tùy bút | Bình luận về bài viết này